Οι ιστορικοί λένε ότι απαιτούνται περίπου 30 χρόνια, όσα μια γενιά περίπου, προκειμένου να φωτίσουμε όλες τις πλευρές γύρω από ένα ιστορικό γεγονός. Προφανώς, η (ιστορική) αλήθεια δεν είναι μονοδιάστατη, ούτε εξαντλείται γύρω από το τρίπτυχο ένας θύτης- ένα θύμα- ένας ήρωας.

Σήμερα, συμπληρώνονται 55 χρόνια από τα Σεπτεμβριανά. Σύμφωνα με μια εκδοχή της ιστορίας, ο δράστης, ή μάλλον ο πολιτικός υπεύθυνος έστω και έμμεσος, έχει βρεθεί εδώ και πολλά χρόνια και  του έχουν περιποιηθεί την «τιμή» του πρώτου πρωθυπουργού που απαγχονίζεται αλλά και ένα μνημείο στο Τοπκαπί  ως ενθύμηση της προσφοράς του. Το θύμα έχει αναγνωριστεί ως μια κοινότητα, η οποία υπέστη τις περισσότερες καταστροφές εκείνες τις μέρες από οποιονδήποτε άλλο. Αν υπάρχει κάποιος ήρωας σ αυτή την ιστορία, μάλλον είναι οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, ή μάλλον κάποιοι από τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας που φρόντισαν να δράσουν με βάση τη συνείδησή τους προκειμένου να αποτρέψουν μια καταστροφή. Άλλωστε, ο ήρωας είναι πάντα αυτός που κάνει κάτι παραπάνω από το «κανονικό», με το κανονικό να ορίζεται ως μια συγκεκριμένη συμπεριφορά από τη μάζα.

Αλήθεια, είναι έτσι ακριβώς τα Σεπτεμβριανά; Όχι, θα ήταν μια απλουστευμένη απάντηση.

Γιατί αν ήταν έτσι τα πράγματα, τότε τα Σεπτεμβριανά θα ήταν μια ταινία με τέλος, είτε καλό είτε κακό.

Στα Σεπτεμβριανά, αν ακολουθήσουμε τη σκέψη ιστορικών, πολιτικών επιστημόνων, κοινωνιολόγων, οι θύτες ήταν παραπάνω από ένας, τα θύματα μάλλον δεν εξαντλούνται σε μέλη μιας κοινότητας, ενώ για τους ήρωες η επιστήμη δεν έχει και πολλά να πει, άλλωστε οι ήρωες κρίνουν και κρίνονται πάντα από τη συνείδησή τους, ένα χαρακτηριστικό που δεν μπορεί να το προσεγγίσει κανείς με αντικειμενικότητα.

Αν ο θύτης ήταν ένας, τότε οι απελάσεις του 1964 δε θα έπρεπε να γίνουν ποτέ. Αν ο θύτης ήταν ένας, τότε η Χάλκη θα είχε επαναλειτουργήσει, αποκαθιστώντας την ιστορική αδικία. Δεν είναι λίγοι οι επιστήμονες που θεωρούν πλέον πως τα Σεπτεμβριανά ανήκουν σε εκείνη την πορεία που χαρακτηρίζεται ως εκτουρκισμός στη χώρα. Μια πολιτική που αρχίζει με την επιβολή του Κεφαλικού Φόρου και συνεχίζει με την εκστρατεία « Συμπολίτη μίλα τουρκικά» για να φτάσουμε στο Σεπτέμβρη του 55.

Τι γίνεται, όμως, με τα θύματα;

Η Ρωμέϊκη κοινότητα ήταν αυτή που υπέστη τις μεγαλύτερες ζημιές εκείνες τις μέρες, ωστόσο κοινωνιολογικές έρευνες σήμερα (Ντιλέκ Γκιουβέν) έχουν δείξει ότι η κοινότητα δεν ήταν ο μόνος στόχος. Αρμένιοι, Ρώσοι, Εβραίοι επλήγησαν, σε μικρότερο βαθμό βέβαια, από τους Ρωμιούς.

Τα θύματα, όμως, σ αυτή την ιστορία ήταν παραπάνω από τους ανθρώπους που επλήγησαν υλικά ή και ψυχολογικά από τα Σεπτεμβριανά. Μήπως δεν είναι θύμα η ίδια η κοινωνία, που είδε σταδιακά την αστική της τάξη να φυλορροεί; Το κεφάλαιο, εν τέλει, άλλαξε χέρια αλλά η μετάβαση αυτή κράτησε πίσω τη δυναμική της οικονομίας, παραδέχονται οι επιστήμονες.

Μήπως «θύμα» δεν ήταν η δημογραφική αλλαγή που παρατηρήθηκε στην Πόλη, που σε συνδυασμό με την (υποχρεωτική) εσωτερική μετανάστευση των τελευταίων δεκαετιών μετέτρεψε κοσμοπολίτικες ακμάζουσες γειτονιές σε παραπαίοντα κτίρια;

Όποια και αν είναι η αλήθεια στην ιστορία των Σεπτεμβριανών 55 χρόνια μετά, το σίγουρο είναι ότι δεν μπορούμε να τη δούμε με όρους καλού-κακού. «Καλοί» και «κακοί» δεν υπάρχουν σε αυτή την ιστορία, άλλωστε η ηθική είναι περίεργο πράγμα που δύσκολα καταγράφεται στα ιστορικά κιτάπια.

Αυτό που ελέγχει, όμως, η ιστορία είναι η αλλαγή. 55 χρόνια μετά, τα πράγματα άλλαξαν, το βαθμό της αλλαγής τον αξιολογεί ο καθένας μας ανάλογα.

 

δημοσιεύτηκε από

Kafrodo

 


 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s