Τον Ιούνη ο Ματίας επισκέφτηκε την Ελλάδα και ετοίμασε ένα αφιέρωμα στις καταλήψεις αλλά και γενικότερα στο ελληνικό κίνημα για το σουηδικό περιοδικό “Brand”. Το αφιέρωμα βασίστηκε κυρίως σε συνεντεύξεις αλλά και στις προσωπικές εμπειρίες του Ματίας.

Το μεταφράσαμε και το παρουσιάζουμε παρακάτω (sic). Κάποια σημεία ίσως να μην είναι μεταφρασμένα με ακρίβεια. Είναι η πρώτη προσπάθεια μετάφρασης ξενόγλωσσου κειμένου και ευελπιστούμε να ακολουθήσουν κι άλλες.

Περιμένοντας την καταιγίδα

Του Ματίας Βογκ

Οικονομική κρίση, συγκρούσεις και απεργίες. Αλλά και κατειλλημένα πάρκα, προσφορά μαθημάτων σε καταλήψεις και θερινοί κινηματογράφοι. Το ελληνικό επαναστατικό κίνημα προσπαθεί να βρεί το ρόλο του, διαμέσου μιας εθνικής κατάρρευσης.

– Κάψτε τη βουλή, λέει κάποιος από την καφετέρια. Ανακατεύτηκε με περιέργεια στην συζήτησή μας. Ο Γιάννης έχει απλώσει έναν χάρτη στο τραπέζι και μου δείχνει που βρίσκονται οι διάφορες καταλήψεις στην Αθήνα.

– Αυτές οι καταλήψεις, συνέχισε. Τι κάνουν όλες αυτές οι καταλήψεις πραγματικά; Αν εσείς οι αναρχικοί θέλετε πράγματι να βοηθήσετε το κόσμο εναντίον των πολιτικών που μας εξαπατούν καθημερινά, κάψτε τη βουλή. Αυτό θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικό.

Όπου και να πας ο κόσμος σχολιάζει, θέλουν να συζητούν την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. Την οικονομική κρίση, τις περικοπές, τα πακέτα στήριξης και την προδοσία των πολιτικών. Όλοι έχουν άποψη.

– Αυτό είναι το πρόβλημα, μου λέει ο Γιάννης. Ο κόσμος έχει δικαίως κουραστεί με ολόκληρο το πολιτικό κατεστημένο, και τώρα στρέφονται σε μας. Θέλουν εμάς να λύσουμε την κατάσταση για αυτούς, ρωτώντας γιατί δεν κάνουμε περισσότερα. Αλλά εμείς δεν θέλουμε να γίνουμε νέοι πολιτικοί αντιπρόσωποι που δρουν εκ μέρος άλλων. Θέλουμε να δράσουμε και να αγωνιστούμε με την κοινωνία και όχι για την κοινωνία.

Το πρόσωπου του Ιανού

Βόμβες και καταλήψεις. Επιθέσεις εναντίον της αστυνομίας και αυτοοργάνωση στις γειτονιές, είναι το πρόσωπο του Ιανού των ελληνικού αναρχικού κινήματος. Ένα μαχητικό και την ίδια στιγμή μαζικό κίνημα με στέρεες βάσεις. Με την αυτοοργάνωση σαν κοινή αρχή σε όλες τις προσπαθείς, ασχέτως με το αν στρέφονται επιθετικά εναντίον της εξουσίας ή στη δημιουργία εναλλακτικών δομών. Αλλά φτάνουν αυτές οι δύο πλευρές για να μπορέσουν να δράσουν στην εκτεταμένη πολιτική κρίση που προκάλεσε την ελληνική οικονομική καταστροφή;

– Όλο το νέο κύμα καταλήψεων που εξαπλώθηκε κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Δεκέμβρη, το αποκαλούμε «τα παιδιά του Δεκέμβρη». Όχι μόνο στην Αθήνα αλλά σε όλη την Ελλάδα, λεει ο Στράτος όταν τον συναντώ στη Θεσσαλονίκη.

Η δολοφονία του 15-χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου στα Εξάρχεια τον Δεκέμβρη του 2008 από την αστυνομία, ξύπνησε μια τεράστια αντίδραση. Η δολοφονία χτύπησε μια ευαίσθητη χορδή σε πολύ κόσμο και η τρεμάμενη αντήχηση της παλλόταν για αρκετές βδομάδες. Σε κάθε πόλη οι νέοι ήταν στους δρόμους, έσπαγαν πολυτελή καταστήματα και επιτίθονταν στους αστυνομικούς. Η Ελλάδα καιγόταν στην μεγαλύτερη διαμαρτυρία που είχε γίνει μετά την πτώση της δικτατορίας. Μια ολόκληρη γενιά ριζοσπαστικοποιήθηκε στη διάρκεια αυτών των εβδομάδων, βγήκε στους δρόμους – και στράφηκε στην εξωκοινοβουλευτική αριστερά. Τα γεγονότα του Δεκέμβρη άνοιξαν καινούργιες προοπτικές, για τα κινήματα και για όλη την κοινωνία, πιστεύει ο Στράτος. Το κοινό αίσθημα ότι ένα αθώο αγόρι σκοτώθηκε από το κράτος μεταμορφώθηκε σε συλλογική οργή.

– Ο σπόρος έχει σπαρθεί σε μια μεγάλη έκταση. Τώρα εμείς τους καλλιεργούμε. Πρώτη φορά σε πέντε χρόνια βλέπουμε αποτελέσματα που πρόκειται να αξιοποιηθούν.

Ο Στράτος και ο Μάριος συμμετέχουν στην Αντιεξουσιαστική Κίνηση στην Θεσσαλονίκη, ή Α.Κ. όπως τη λένε εν συντομία στα ελληνικά. Όταν συνάντησα την ομάδα της Θεσσαλονίκης μόλις είχαν καταλάβει ένα σχολείο. Η εκκλησία, στην οποία ανήκει το σχολείο, συμμετείχε και αυτή στην οικονομική διαφθορά και επέλεξε να κρατήσει χαμηλό προφίλ όσον αφορά την κατάληψη του κτηρίου ώστε η συντήρησή του να μην επιβαρύνει περισσότερο την οικονομική κατάσταση της. Η οικονομική κρίση και η διαφθορά ανοίγουν έτσι ορισμένα κενά.

– Ασχολούμαστε με τη δημιουργία ενός ελευθεριακού σχολείου εδώ. Υπάρχουν φοιτητές που έρχονται μόνοι τους και διδάσκουν τα μαθήματα που ξέρουν από την παιδαγωγική της απελευθέρωσης του Freire, λεει ο Μάριος.

Η Α.Κ. έχει ήδη πειραματιστεί με την αυτοοργανωμένη διδασκαλία για δυο χρόνια, με μια κριτική διδασκαλία χωρίς διαγωνίσματα ή εξετάσεις. Το εγχείρημα είχε μεγάλη επιτυχία αλλά το μέρος ήταν πολύ μικρό και τον Φεβρουάριο κατεδαφίστηκε από μια φασιστική βομβιστική επίθεση.

Νέοι δρόμοι

Η ΑΚ σχηματίστηκε εν μέσω της παγκοσμιοποίησης σε μία προσπάθεια να βρεθούν πιο ανοιχτές πολιτικές φόρμες δράσης για εξωκοινοβουλευτικούς ακτιβιστές. Στην Ελλάδα, όπως σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η εξωκοινοβουλευτική αριστερά συμμετέχει σε ένα ευρύτερο μαύρο μπλοκ και γενικά στην κοινωνία παρατηρείται μία νέα τάση πειραματισμού σε συμμετοχικές μεθόδους/διαδικασίες.

Στην ΑΚ δεν κάνουμε ποτέ κλειστές καταλήψεις στέγης, αντιθέτως έχουμε ως στόχο καταλήψεις όπως ανοιχτοί κοινωνικοί χώροι όπου όλοι μπορούν να πάρουν μέρος. Για εμάς, το θέμα είναι να αγωνίζεσαι με την κοινωνία, όχι για την κοινωνία. Όπου ο αγώνας συνεχίζεται, εμείς θα είμαστε εκεί, λέει ο Στράτος.

Ξανά οι ίδιες λέξεις. Να παλεύεις με την κοινωνία. Η Αυτοοργάνωση ως μία επωδός.

Η ΑΚ ενδιαφέρεται περισσότερο για την κοινωνία παρά για το αναρχικό κίνημα. Μέσα στην κοινωνία πολλοί αρχίζουν να ενεργούν αυτοοργανωμένα, αμεσοδημοκρατικά. Ο λαός έχει πάψει να πιστεύει μάταια σε μία μελλοντική καριέρα, στα πλούτη, στο να γίνει ο ίδιος επιχειρηματίας και γενικά στο ότι ο καπιταλισμός μπορεί να λύσει προβλήματα. Υπάρχει μία ρωγμή στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία και πάνω σε αυτό πρέπει να δράσουμε τώρα ώστε να την διευρύνουμε, λέει ο Στράτος.

Οι αντιεξουσιαστές έχουν για αυτό παραμερίσει τους ιδεολογικούς όρους και τις ταμπέλες. Οι ιδεολογίες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν την κοινωνία για τους σκοπούς τους. Δεν είναι μόνο το ότι δεν υποστηρίζουμε τις ιδεολογίες αλλά είμαστε και ενάντια σε αυτές. Μία ιδεολογία συχνά παρατάσσεται ενάντια στην κοινωνία και σαν συμβαίνει αυτό δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε σταλινικούς και αναρχικούς. Οι αναρχικοι μπορούν πολύ εύκολα να δημιουργήσουν τα νέα γκούλαγκ έχοντας εμμονή στην ασυμβίβαστη πολιτική του καθαρού αναρχικού, λέει ο Στράτος.

Νομίζω ότι ακούγεται λίγο μπερδεμένο. Δεν είναι ακόμα και αυτή η αντι-ιδεολογία μια ιδεολογία από μόνη της η οποία αν μη τι άλλο κρύβει τους στόχους και τις συζητήσεις μιας ομάδας; Πώς μπορεί κάποιος να αναλύσει το επόμενο βήμα που θα χρειαστεί να γίνει;

Για ποιό βήμα μιλάς; Δεν μπορούμε να πούμε κάτι τέτοιο, δεν έχουμε κάποιο υπερπλάνο. Το σημαντικό είναι η άποψη της κοινωνίας να αλλάξει και εμείς να μαστε παρόντες σε αυτή την αλλαγή. Και σίγουρα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε από τη θεωρία, ακόμα και τις παλιές θεωρίες, για να κατανοήσουμε τις σχέσεις εκμετάλλευσης στο τρίγωνο κράτος, κοινωνία, καπιταλισμός. Αλλά δε χρειαζόμαστε μια ιδεολογία που να προκαθορίζει την δράση μας ή να λειτουργεί σαν ταυτότητα.

Δε χρειάζεται κανένα νέο μανιφέστο. Αυτό πρέπει να δημιουργηθεί σε συνεργασία με την κοινωνία.

Πίσω από τα οδοφράγματα

Οι αναρχικοί δουλεύουν με διαφορετικό τρόπο. Οι καταλήψεις τους θυμίζουν περισσότερο φρούρια με οδοφράγματα και προστατευτικά. Η κατάληψη Σκαραμαγκά στα Εξάρχεια της Αθήνας ξεκίνησε στην αρχή του έτους. Πάω να χτυπήσω και η κεντρική είσοδος είναι κλειστή, ολόκληρο το ισόγειο είναι κλεισμένο και συρματοπλέγματα εμποδίζουν τον κόσμο να ανέβει. Αλλά στο πίσω μέρος ο Γιώργος που φτιάχνει τσιμέντο, κάνει ένα διάλειμμα και με βάζει μέσα στο σπίτι μέσα από έναν λαβύρινθο, από την πίσω πόρτα και μου δείχνει το κτήριο. Οι αναρχικοί του Σκαραμαγκά συμμετείχαν στην κατάληψη του Πολυτεχνείου στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των γεγονότων του Δεκέμβρη. Όταν η κατάληψη τελείωσε, αποφάσισαν να καταλάβουν ένα καινούργιο χώρο. Μου δείχνει τους φθαρμένους τοίχους τους οποίους φτιάχνουν.

– Αυτό είναι ένα ιστορικό κτήριο και δεν πρέπει να κατεδαφιστεί. Όμως το ότι είναι δύσκολο να ανακαινιστεί και το ότι είναι τόσο κεντρικά το κάνει πολύ ακριβό για να αγοραστεί. Έτσι παρέμεινε νεκρωμένο και άδειο για πολλά χρόνια, μέχρι που το πήραμε εμείς πριν εφτά μήνες, λέει ο Γιώργος.

Τα οδοφράγματα είναι αναγκαία επειδή η κατάληψη είναι κοντά στο να κλείσει όταν η αστυνομία εντείνει το κυνήγι εναντίον των αναρχικών. Οι ακτιβιστές του Σκαραμαγκά συμμετέχουν συχνά στις μεγάλες διαδηλώσεις με το όνομα “Κύκλος της Φωτιάς”, και έχουν γίνει γνωστοί γιατί είναι στην πρώτη γραμμή σε όλες τις μαχητικές συγκρούσεις στις διαδηλώσεις.

Ο Σκαραμαγκάς δεν έχει ανοιχτές συνελεύσεις, αλλά ο Γιώργος δεν συμφωνεί με το ότι οι αναρχικοί είναι περισσότερο “κλειστοί” σε σχέση με τους αντιεξουσιαστές. Σε άλλες περιοχές της πόλης οι αναρχικοί “δουλεύουν” πιο κοντά στους κατοίκους.

– Στα Πετράλωνα οι κάτοικοι έχουν κάνει μόνοι τους μια δική τους κατάληψη που λειτουργεί σαν τοπικό σημείο συνάντησης. Τώρα σκέφτονται να πάνε ένα βήμα παραπέρα και να αρχίσουν εκστρατεία «αυτομείωσης» των τιμών στα τρόφιμα στα σούπερ μάρκετ της περιοχής. Προτιμούμε βέβαια να μην πληρώνουμε τίποτα και να παίρνουμε αυτά που χρειαζόμαστε. Αλλά θεωρούμε ότι είναι ένα βήμα μπροστά όταν οι κάτοικοι ξεκινούν την «αυτομείωση» τιμών, λέει ο Γιώργος.

Λέω ότι θα προχωρήσω στο στέκι της ΑΚ στο Νοσότρος μερικά τετράγωνα μακριά. Ο Γιώργος σουφρώνει τα χείλια και με προειδοποιεί:

– Να τους προσέχεις αυτούς, είναι αριστεροί. Τους λέμε ρεφορμιστές αναρχικούς, λέει.

Το Πάρκο του Λαού

Στο κέντρο των Εξαρχείων, ανάμεσα στα μαγαζιά και τα πανεπιστημιακά κτήρια, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα άλλο είδος κατάληψης. Ένας εγκαταλειμμένος κατεδαφισμένος χώρος έχει καταληφθεί και μετατραπεί σε ένα τοπικό πάρκο. Περίπου τριάντα άτομα έχουν συναντηθεί για να συζητήσουν την καθημερινή διαχείριση του πάρκου. Η περιοχή είχε μείνει έρημη για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την κατεδάφιση ενός νοσοκομειακού κτηρίου. Ο δήμος είχε αόριστα σχέδια για την κατασκευή γραφείων εκεί αλλά εν αναμονή της απόφασης, η εγκαταλειμμένη περιοχή είχε γίνει ως επί το πλείστον ένας τόπος συγκέντρωσης των κοινωνικά αποκλεισμένων καθιστώντας την περιοχή μη ασφαλή για τους κατοίκους. Τον Μάρτιο έγινε μια έκκληση για να μαζευτεί κόσμος στην περιοχή έτσι ώστε ο χώρος να γίνει κοινόχρηστος. 800 άτομα εμφανίστηκαν, γκρέμισαν τους φράκτες και τις μεγάλες διαφημιστικές πινακίδες εκεί γύρω και πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συγκέντρωση με θέμα το τι ήθελαν να κάνουν με την περιοχή. Στη συνέχεια ίδρυσαν το πάρκο Ναβαρίνου. Ο Γιώργος, η Αριάδνη και η Μελανή άφησαν τη συνέλευση και κάθισαν για να μιλήσουν μαζί μου.

– Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί μια εναλλακτική ενάντια στην κατανάλωση. Εδώ μπορούμε να έχουμε δραστηριότητες που δεν βασίζονται στην ανάγκη κάποιου να αγοράσει πράγματα για να καθίσει και να κοινωνικοποιηθεί, λέει η Αριάδνη και ρίχνει μια ματιά στα μαγαζιά και τα μπαρ που βρίσκονται στο δρόμο.

– Από τότε που άνοιξε το πάρκο, τα εμπορικά μαγαζιά έχουν πραγματικά αρχίσει να χάνουν πελάτες, ο κόσμος αντιθέτως έρχεται εδώ. Εδώ έχουμε όλη την ώρα δωρεάν δραστηριότητες που μπορεί να συμμετέχει ο καθένας,συνέχισε η Αριάδνη.

Στο πάρκο προγραμματίζονται συναυλίες, διαλέξεις, συζητήσεις, λειτουργεί καλοκαιρινό σινεμά και καλοκαιρινές κατασκηνώσεις για παιδιά. Ρωτάω αν βλέπουν το πάρκο σαν ένα μέρος του κοινωνικού κινήματος διαμαρτυρίας που είναι εν εξελίξει, πως φαίνεται η αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών και του κινήματος.

– Στην αρχή ήταν πολλοί αναρχικοί που συμμετείχαν και είχαν καταλάβει το πάρκο, είχαν στήσει μια μαύρη σημαία. Μετά από πολλές συζητήσεις την κατεβάσαμε, δεν θέλαμε μια ετικέτα στο πάρκο. Πολλοί ομολογουμένως είναι αναρχικοί αλλά όχι όλοι. Αυτή η πολιτική της αυτοοργάνωσης, δηλαδή το ότι οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή μεταξύ τους διαχειρίζονται οι ίδιοι τις καταστάσεις, είναι βέβαια τελείως πειραματική. Το πάρκο πρέπει να καθαρίζεται, οι δραστηριότητες πρέπει να οργανώνονται, όλοι πρέπει να μοιράζονται το κόστος, λέει ο Γιώργος.

– Αυτές οι δραστηριότητες δίνουν χαρακτήρα στο πάρκο και κάνουν τον κόσμο να έρχεται εδώ. Έτσι παίρνουν μια εικόνα του τι μπορεί να γίνει με την αυτοοργάνωση, ένα θετικό παράδειγμα. Το πάρκο αναπτύσσεται βέβαια όλη την ώρα, υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση γύρω από το τι θέλουμε από αυτό και του τι συμβαίνει, λέει η Αριάδνη.

– Νομίζω ότι αυτό είναι το πώς αρχίσει πραγματικά μια επανάσταση, λέει η Μελανή ελπιδοφόρα. Δεν θέλουμε να κάνουμε τα πράγματα για την κοινωνία, αλλά με την κοινωνία.

Στα σουηδικά ΜΜΕ τα Εξάρχεια έχουν απεικονιστεί ως μια εστία εξέγερσης, όπου καίγονται αυτοκίνητα της αστυνομίας κάθε βράδυ και σημειώνονται αντιπαραθέσεις. Στην προσπάθεια να καταπνίξουν αυτό το νέο κίνημα, τα Εξάρχεια έχουν στρατιωτικοποιηθεί από το κράτος. Οι αστυνομικές μονάδες περιπολούν τους δρόμους και τα οχήματά τους τοποθετούνται ως σημεία ελέγχου έξω από τα κτήρια του πανεπιστημίου όπου και απαγορεύεται σύμφωνα με νόμο να μπουν μέσα. Οι καταλήψεις είναι δύσκολο να χτυπηθούν αλλά αντιθέτως ένα ανοιχτό πάρκο είναι εύκολος στόχος. Το οποίο και γίνεται επανειλημμένα.

– Η αστυνομία συνήθως έρχεται εδώ άμεσα όταν συμβαίνει κάτι κάπου στα Εξάρχεια. Στην αρχή κακοποιούσαν τον κόσμο και συνελάμβαναν πολλούς. Τώρα οι κάτοικοι έχουν αρχίσει να αντιδρούν με θυμό σ’ αυτή την κατάσταση, λέει η Αριάδνη. Οι επισκέπτες του πάρκου έχουν σταματήσει να τρέχουν όταν έρχεται η αστυνομία αλλά στέκονται εκεί και διενεργούν από κοινού. Αυτοί που μένουν στην συνοικία κάνουν πολλές αγωγές κατά της αστυνομίας για την παρενόχληση στο χώρο. Αυτό έχει περιορίσει την αστυνομία αρκετά.

– Έχουμε κάνει επίσης μια κοινή δήλωση σαν πάρκο Ναβαρίνου, μαζί με το Νοσότρος και αρκετές άλλες πρωτοβουλίες, ότι δεν θα ανεχτούμε αντικοινωνικά εγκλήματα όπως εμπορία ναρκωτικών καταστροφές και κλοπές στην περιοχή. Τα Εξάρχεια έχουν ήδη αρκετά κακή φήμη και δεν θέλουμε να επηρεαστούν οι κάτοικοι, λεει ο Γιώργος.

Αλλά τα Εξάρχεια είναι επίσης μια πολύ δημοφιλής εναλλακτική γειτονιά στο κέντρο της πόλης της Αθήνας, ανάλογη του Kreuzberg ή του Möllevången. Δεν είναι επικίνδυνο να επιταχυνθεί ο «εκσυγχρονισμός»;

– Αυτό είναι ένα ακόμα δίλημμα που αντιμετωπίζουμε. Πετύχαμε με την αισιοδοξία μας να δημιουργήσουμε κοινότητες και ασφαλείς γειτονιές επιταχύνοντας τον εκσυγχρονισμό. Και αυτό γίνεται ένα αποτυχημένο παράδειγμα, με αυξημένη ανασφάλεια, που κάνει κακό στο κίνημα και διώχνει τον κόσμο μακριά από εμάς. Αυτή είναι η αντίφαση στην οποία πρέπει να δουλέψουμε, λεει ο Γιώργος.

– Ελπίζουμε ότι το αντιεμπορικό σχέδιο με το πάρκο, στρέφει την αγορά μακριά από το ενδιαφέρον για κέδρος στη περιοχή. Οι περισσότεροι κάτοικοι πιστεύουν ότι έχει γίνει πιο ασφαλής και σίγουρη η γειτονιά από τότε που δημιουργήσαμε το πάρκο, λέει η Αριάδνη. Από την άλλη αρκετοί πιστεύουν ότι υπάρχει πάρα πολύ φασαρία, πολλή δράση και πολιτική και έχουν απομακρυνθεί.

Κατάληψη βοτανικού

Παρόλο που το επίκεντρο της διαμαρτυρίας βρίσκεται στα Εξάρχεια, δεν περιστρέφονται τα πάντα γύρω από αυτή την περιοχή. Το καινούριο μετά την “Εξέγερση του Δεκέμβρη” ήταν ότι οι καταλήψεις εξαπλώθηκαν στα προάστια και διασταυρώθηκαν με κινήματα και συνελεύσεις γειτονιάς.

Το 2008 ήταν ένας χρόνος κατά τον οποίο δόθηκε η ευκαιρία στα κοινωνικά κινήματα να αναδειχτούν. Τα οικολογικά ζητήματα ήταν συχνά στο κέντρο της δράσης των κινημάτων γειτονιάς, πολλές φορές έγιναν αγώνες για την προστασία πάρκων, για να σταματήσει η κατασκευή πάρκινγκ ή μεγάλων σούπερ μάρκετ. Υπήρξαν καμπάνιες εναντίον της ιδιωτικοποίησης και των ιδιωτικών κατασκευαστικών εταιριών και για την ανάγκη κοινόχρηστων χώρων ακόμα και στα προάστια. Στην Πετρούπολη μετά από πρωτοβουλία της Α.Κ. ένας βοτανικός κήπος έχει καταληφθεί και έχει γίνει ένα σημαντικό τοπικό σημείο αναφοράς. Όταν πήγα εκεί, συνάντησα ανθρώπους όλων των ηλικιών στον κήπο. Υπήρχαν παιδιά που έπαιζαν και κυρίες που έπιναν τον καφέ τους και συζητούσαν. Κάποια παιδιά βοηθούσαν μια ομάδα νέων να χωρίσουν σε κομμάτια το χαλασμένο θερμοκήπιο και να ξεκινήσουν ένα σύστημα άρδευσης.

Άρχισα να μιλάω με τον Μάκη, τον Γιώργο και την Μαρία, άλλα αμέσως είχα δεκαπέντε άτομα γύρω μου οι οποίοι μπήκαν στη συζήτηση και εξέφρασαν τις απόψεις τους για την κατάσταση.

– Προτού να έρθω στον Βοτανικό Κήπο δεν ήμουν πολιτικά ενεργός, λέει ο Μάκης. Αλλά σ’ αυτό τον χώρο είναι εύκολο να επικοινωνήσει κάποιος με τον κατοίκους της περιοχής. Όλοι περνάνε από εδώ για να δουν τι γίνεται. Είναι ένας ελκυστικός χώρος, δίπλα σε ένα πάρκο και μια παιδική χαρά, οπότε είναι εύκολο για κάποιον να περάσει από εδώ απλά για να δει τι συμβαίνει. Οι συνελεύσεις είναι ανοιχτές έτσι και εγώ επισκέφθηκα τον χώρο και έμεινα.

– Το κτήριο και ο κήπος ήταν βανδαλισμένα όταν τα καταλάβαμε. Ο δήμος είχε αρχίσει ένα έργο στην γειτονιά με λεφτά από την Ε.Ε., αλλά όταν η χρηματοδότηση τελείωσε άφησαν τον κήπο να παρακμάσει. Τα πάντα ήταν κατεστραμμένα, στον κήπο τα βράδια έμεναν τοξικομανείς και κανείς δεν ερχόταν εδώ. Αυτό που κάναμε ήταν να πάρουμε πίσω τον χώρο για τους πολίτες, λέει η Μαρία.

Ακριβώς όπως και στις άλλες καταλήψεις, μια σειρά ανοιχτών δραστηριοτήτων ξεκίνησε: παραδίδονται μαθήματα ξένων γλωσσών, υπάρχει μια θεατρική ομάδα και θερινός κινηματογράφος, δραστηριότητες για παιδιά και πολιτικές συζητήσεις. Επίσης ο κήπος έχει χωριστεί σε κομμάτια. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος συνήθως είναι “νεκροί” μήνες λόγω των καλοκαιρινών διακοπών. Αλλά ο Βοτανικός ενέτεινε τις προσπάθειες ώστε να υπάρχουν δραστηριότητες για τους νέους ολόκληρο το καλοκαίρι.

– Πολλοί έχουν κουραστεί με το να είναι απλά θεατές και καταναλωτές. Εδώ μπορεί κάποιος να συμμετέχει ενεργά στη δημόσια σφαίρα, δεν πρόκειται για ένα καταναλωτικό χώρο. Εδώ προσφέρουμε κάτι που ο κόσμος έχει ανάγκη. Αλλά το δύσκολο είναι να τους πείσεις όλους να συμμετέχουν και όχι απλά να παίρνουν. Το πώς να ενθαρρύνεις κάποιον να συμμετέχει, αυτό είναι το πρόβλημα που προσπαθούμε να λύσουμε, λέει ο Γιώργος.

Με κοιτάει σοβαρά και συνεχίζει:

– Δε θέλουμε να παλέψουμε για την κοινωνία, χωρίς αυτή.

Γενική απεργία

Η αυτοοργάνωση σε τοπικό επίπεδο είναι ενδιαφέρουσα. Αλλά πώς δρουν οι αναρχικοί και οι αντιεξουσιαστές στις μεγάλες πορείες που γίνονται για την οικονομική κρίση και την επιδείνωση της κατάστασης που προβλέπεται; Από τον Φεβρουάριο, που τα οικονομικά μέτρα δημοσιεύθηκαν, έχει γίνει τουλάχιστον μία μεγάλη πορεία και αρκετές απεργίες, κάθε μήνα. Ορισμένες οργανώθηκαν με “βαριά καρδιά” από το συνδικαλιστικό κίνημα, το σοσιαλιστικό κόμμα ΠΑ.ΣΟ.Κ. βρίσκεται ακόμα στην κυβέρνηση και είναι αυτοί οι οποίοι αποφασίζουν σχετικά με τα μέτρα που θα παρθούν. Η κινητήρια δύναμη των κινητοποιήσεων είναι το ελληνικό κόμμα Κ.Κ.Ε., κομμουνιστές της παλιάς σχολής, μαζί με την συνδικαλιστική οργάνωση ΠΑ.ΜΕ.. Το Κ.Κ.Ε. δε συνεργάζεται ποτέ με τους υπόλοιπους αριστερούς και οργανώνει πάντα τις δικές του πορείες και απεργίες, και παρόλα αυτά είναι ένα μαζικό κίνημα.

Παίρνω ένα ταξί για να πάω στην διαδήλωση που γίνεται λόγω της γενικής απεργίας. Ο ταξιτζής μου λέει πως αυτοί μόνο απεργούν όταν τα λεωφορεία δουλεύουν και αντίστροφα. Αλλιώς θα δημιουργούνταν χάος, λέει. Είναι κάπως παράξενο το συναίσθημα να πηγαίνεις σε μια τέτοια διαδήλωση όπου συμμετέχουν 10.000 άτομα σε μπλοκ συνδικαλιστικών ενώσεων και αριστερών οργανώσεων. Η Α.Κ. έχει το δικό της μπλοκ και οι αναρχικοί από την κατάληψη Σκαραμαγκά συμμετέχουν στο μπλοκ του “Κύκλου της φωτιάς”. Στις διαδηλώσεις κατεβαίνουν τουλάχιστον μαζί όλοι οι εξωκοινοβουλευτικοί ακτιβιστές. Ένα τετράγωνο παρακάτω βλέπουμε τη διαδήλωση του Κ.Κ.Ε. που έχει περίπου 10.000 κόσμο και κινείται παράλληλα με μας προς τη Βουλή – χωρίς όμως να συναντιόμαστε. Τα άτομα που βρίσκονται στην περιφρούρηση τους κουβαλάνε όλοι ξύλα με ένα μικρό κόκκινο λάβαρο στην κορυφή. Συναντώ τη Μαριάννα από την τροτσκιστική οργάνωση Σπάρτακος. Μου μιλάει σχετικά με το πως είναι χωρισμένο το ελληνικό κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην κρίση παρά τις μαζικές διαδηλώσεις.

– Τα συνδικάτα πάνε εν τέλει πίσω από το ΠΑ.ΣΟ.Κ., ενώ το Κ.Κ.Ε. είναι τρομερά σεχταριστικό και υπερασπίζεται την οικοδόμηση ενός μεγάλου μετώπου διαμαρτυρίας. Την ίδια στιγμή υπάρχει το Κ.Κ.Ε.-ΠΑ.ΜΕ., το οποίο εστιάζει αποκλειστικά στην παραγωγή και στην οργάνωση στους χώρους εργασίας. Τα υπόλοιπα κοινωνικά κινήματα, αριστεροί και αναρχικοί οργανώνονται μόνο σε επίπεδο γειτονιάς και στο φοιτητικό κίνημα, συμπληρώνει.

Το Κ.Κ.Ε. και τα συνδικάτα έμειναν εκτός της κοινωνικής έκρηξης τον Δεκέμβρη του 2008, ενώ το αναρχικό κίνημα “ανέβηκε”. Αλλά δούλεψαν αρκετά σκληρά για να επανακτήσουν τη χαμένη τους δύναμη, λέει. Στις κινητοποιήσεις για την οικονομική κρίση, ο ρόλος των αναρχικών έχει μάλλον περιοριστεί στις αντιπαραθέσεις με την αστυνομία και στα επεισόδια.

Οι πορείες γίνονταν μεγαλύτερες κάθε μήνα την άνοιξη. Η μεγαλύτερη ήταν στις 5 Μαΐου με 200.000 κόσμο, τέτοια πορεία είχε να γίνει στην Ελλάδα από την πτώση της δικτατορίας 30 χρόνια πριν, λέει. Αλλά από τότε έχει μειωθεί η συμμετοχή.

Ένας από τους λόγους είναι ότι το καλοκαίρι δεν “ευνοεί” τις πορείες. Αυτή είναι η πρώτη από τότε που γύρισε ο κόσμος από τις διακοπές του και οι περικοπές και οι επιπτώσεις άρχισαν να γίνονται αισθητές. Έτσι θα υπάρξει ξανά αναβρασμός. Αλλά υπάρχει ακόμα ένας σοβαρός λόγος για την μείωση της συμμετοχής στις πορείες. Κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης της 5ης Μαΐου, έριξαν οι αναρχικοί, όπως συνηθίζουν, μολότοφ σε τράπεζες. Αυτή τη φορά αυτή η κίνηση αποδείχθηκε καταστροφική. Σε μία από τις τράπεζες ήταν κλειδωμένοι μέσα τρεις εργαζόμενοι και πέθαναν από ασφυξία λόγω του καπνού. Μία απίστευτη τραγωδία.

– Είμαστε εμείς ως κίνημα που σκοτώσαμε αυτά τα άτομα από τη στιγμή που αποδεχόμαστε αυτές τις τάσεις στο κίνημα, λέει ο Στράτος από την Α.Κ. Δυστυχώς η βία έχει γίνει φετίχ για πολλούς αναρχικούς.

Η επιθετικότητα πρέπει να φτάνει σε ένα επίπεδο ώστε όλοι να μπορούν να συμμετέχουν και να την χρησιμοποιούν. Δεν μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο από μια μαχητική πρωτοπορία, συνεχίζει και αναφέρει τις νέες ένοπλες αριστερές οργανώσεις που έχουν σχηματιστεί στην Ελλάδα. Όταν διάφορες κοινωνικές ομάδες χρησιμοποιούν τη βία το κάνουμε κι εμείς. Εφόσον η βία έχει κάποιο νόημα. Για παράδειγμα τον Δεκέμβρη η βία ήταν μαζική και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ελλάδα, ακόμα και σε μικρές πόλεις. Όλοι ήταν θυμωμένοι με την κυβέρνηση.

Οι αναρχικοί στον ταξικό αγώνα

Το κινηματικό εκκρεμές ταλαντώνεται από την ενίσχυση μιας “επιθετικής πολιτικής” (επιθέσεις, σαμποτάζ, συγκρούσεις, αποκλεισμοί), μέχρι στο να ποντάρει σε μια πιό “θεσμική πολιτική” (καταλήψεις, αυτοοργάνωση, κινήματα γειτονιάς). Αλλά είναι αυτό αρκετό? Όταν οι συντάξεις μειώθηκαν και τα όρια συνταξιοδότησης ανέβηκαν, όταν η δουλειά για τους δημόσιους υπάλληλους μερικής απασχόλησης και οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκαν, λόγω του ότι το κράτος ακολουθώντας τις οδηγίες του Δ.Ν.Τ. έπρεπε να μειώσει τις δαπάνες και τον προϋπολογισμό ποια πρέπει να είναι η απάντηση του κινήματος; Το κομμουνιστικό κόμμα, χρησιμοποιώντας την ανεπίσημη οργάνωση του στα εργατικά, είναι αυτό το οποίο οργανώνει διάφορες μορφές αντίδρασης στους χώρους εργασίας, ενώ οι ελευθεριακές ομάδες έχουν το δικό τους “τομέα ευθύνης”: οι αντιεξουσιαστές δημιουργούν εναλλακτικές μορφές οργάνωσης στις γειτονιές και οι αναρχικοί επιτίθενται στα σύμβολα του κράτους.

Προσπαθώ να ρωτήσω όλους τους Έλληνες ακτιβιστές που συναντώ πως είναι η κατάσταση στους χώρους εργασίας. Αλλά η εξωκοινοβουλευτική αριστερά συναντά δυσκολίες στο να προσεγγίσει αυτό τον χώρο. Απλά προβαίνουν σε δράσεις συμπαράστασης και αλληλεγγύης προς μεμονωμένες εργατικές αδικίες.

– Εμείς συμμετέχουμε στην προσπάθεια να δημιουργηθούν διάφορα συμβούλια εργαζομένων, μια μορφή οργάνωσης στην οποία συναντώνται εργαζόμενοι διαφόρων ειδικοτήτων. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα είδος συνάντησης στην οποία συμμετέχουν άνθρωποι που δουλεύουν στα εστιατόρια και μια άλλη που συναντιέται κόσμος που δουλεύει στα ταχυδρομεία και κούριερ, λέει ο Γιώργης από τον Σκαραμαγκά.

Η Α.Κ. μιλάει για την ισπανική CNT πολλές φορές και αναρωτιέμαι γιατί οι αντιεξουσιαστές δεν έχουν ιδρύσει μια συνδικαλιστική ένωση. Το μαυροκόκκινο πανό τους άλλωστε προσδιορίζει μια σαφή σχέση με τη CNT. Αλλά ο Πέπε ένας από τους ιδρυτές της Α.Κ. είναι σκεπτικός.

Το κράτος είναι ο εχθρός και ο κόσμος έχει αρχίσει να χάνει την πίστη του στο σύστημα, έτσι είναι η κοινωνία που πρέπει να ζούμε, λέει. Επίσης δεν υπάρχει κάτι πλέον να πάρουμε από τις παλιές ιδεολογίες, είτε πρόκειται για τον συνδικαλισμό είτε για τον αναρχισμό.

Αν και τίποτα δεν είναι σταθερό στον αναρχισμό όσον αφορά τη σχέση του απέναντι στο κράτος, σκέφτομαι. Η αυτοοργάνωση στην κοινωνία είναι σημαντική, αλλά πώς μπορεί ένα κίνημα να χτίσει μια αποτελεσματική αντίρροπη δύναμη χωρίς να έχει αναλύσει την εκμετάλλευση που δημιουργεί ο καπιταλισμός και χωρίς να οργανωθεί στην παραγωγή; Ο Πέπε με κοιτάει προφανώς ενοχλημένος.

– Ο Μαρξ οδήγησε μόνο στα γκούλαγκ, αν είναι αυτό που θες να ακούσεις, απαντά. Οι αναλύσεις για τον καπιταλισμό δεν ισχύουν πλέον. Επίσης ο μεγαλύτερος εργοδότης στην Ελλάδα είναι το κράτος. Κάθε σύγκρουση στον εργασιακό τομέα γίνεται αυτόματα πολιτική και αυτοί που διαμαρτύρονται στρέφονται εναντίον του κράτους.

Ίσως να μην είναι περίεργο παίρνοντας υπόψη αυτή την άποψη, ότι οι αναρχικές ιδέες εξαπλώνονται. Όπως και το ότι στον δημόσιο τομέα το κομμουνιστικό κόμμα έχει τα ισχυρότερα σωματεία. Στις γενικές απεργίες συμμετέχουν κυρίως δημόσιοι υπάλληλοι και αρκετά λιγότεροι ιδιωτικοί.

Τι πρέπει να γίνει;

Είναι δύσκολο να πούμε τι πρέπει να κάνουμε στρατηγικά για την κατάσταση που υπάρχει αυτή τη στιγμή, λέει η Μαριάννα από τον Σπάρτακο. Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα είναι να απαλλαγούμε από το δάνειο του ΔΝΤ και τομνημόνιο. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ κέρδισε τις εκλογές με κεϋνσιανές υποσχέσεις για κράτος πρόνοιας, αλλά τώρα επιβάλλει μια νεοφιλελεύθερη πολιτική περικοπών. Οι άνθρωποι ζούνε μέσα σε έναν οικονομικό τρόμο, έχουν παραλύσει. Πολλοί άνθρωποι λόγω του ότι η Ελλάδα είναι χρεοκοπημένη βλέπουν τα μέτρα ως μόνη λύση έστω κι αν δεν τους αρέσουν. Πώς να τους εξηγήσουμε ότι ένας άλλος δρόμος είναι εφικτός; Χωρίς να καταφέρουμε να στραφούν στη δεξιά και να εμφανιστούν ρατσιστικά φαινόμενα.

– Είμαστε στην ίδια κατάσταση με αυτή της Αργεντινής το 2001, όταν το ΔΝΤ πήρε τον έλεγχο των οικονομικών του κράτους, λέει ο Στράτος από την ΑΚ. Πλέον δεν πρόκειται για μια οικονομική κρίση αλλά μια κρίση ολόκληρου του συστήματος. Οι άνθρωποι έχουν χάσει εντελώς την πίστη στο πολιτικό σύστημα και στα πολιτικά κόμματα που υπερασπίζονται το παλιό σύστημα. Υπάρχει μια απίστευτη κούραση για την ολοκληρωτική λεηλασία του κράτους πρόνοιας.

– Ο πρωθυπουργός έχει ζητήσει ενίσχυση από τη Γαλλία και τη Γερμανία σε περίπτωση που ξεσπάσει κοινωνική επανάσταση. Πρέπει ακόμα να δούμε τι θα συμβεί όταν θα αρχίσει να υποφέρει και να αισθάνεται ανασφάλεια η μεσαία τάξη, πως θα αντιδράσουν. Η ελληνική μεσαία τάξη είναι περίπου 1 εκατομμύριο άτομα, αλλά τώρα μειώνονται και “δημιουργούνται” προλετάριοι, λέει ο Στράτος.

Ο Στράτος όπως και η Μαριάννα είναι ανήσυχοι σχετικά με το πώς θα εκδηλωθεί αυτή η κοινωνική δυσαρέσκεια.

– Είτε θα πάει προς μια μορφή κανιβαλισμού, όπου ο καθένας θα κοιτάξει να σώσει τον εαυτό του, είτε ο κόσμος θα αρχίσει να στρέφεται στη δύναμη της συλλογικότητας. Αν η κοινωνία πάψει να πιστεύει στο να είναι κοινωνία και ότι αυτό που ισχύει είναι ο καθένας για τον εαυτό του, τότε πρέπει απλά να παραδοθούμε, τότε είμαστε χαμένοι.

Και η Μαρία από τον Βοτανικό Κήπο βρίσκεται στο ίδιο μήκος κύματος.

– Πώς να καλλιεργηθεί η αξία της αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων αυτή την εποχή που η αλληλεγγύη μετατρέπεται σε ατομικισμό; Η έννοια της αυτοοργάνωσης υπάρχει σε όλους, έτσι η “αλληλοβοήθεια” του Κροπότκιν εμφανίζεται ως μια εφικτή επιλογή, λέει.

Έτσι όλα τα πειράματα αυτοοργάνωσης, άμεσης δημοκρατίας και αυτονομίας έχουν νόημα, θέλουν να πουν. Μέσα από αυτά τα πειράματα εξαπλώνεται η εμπειρία του να δρας συλλογικά και δημιουργείται βήμα-βήμα ένα γενικό αίσθημα αλληλεγγύης στην κοινωνία ως αντίβαρο στην ατομική αντίδραση ενάντια στην κρίση.

Μεγάλες ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν άμεσα για να βρεθούν λύσεις. Και πάντα η πρόταση είναι η ίδια. Αυτοοργάνωση, αυτοοργάνωση, αυτοοργάνωση.

Η γενική απεργία έχει τελειώσει αλλά ήδη μια ακόμα σχεδιάζεται. Περιμένοντας να τελειώσει το θερμό καλοκαίρι για να ρθει ένα ακόμη θερμότερο φθινόπωρο, κάνω μια τελευταία βόλτα στην καλοκαιρινή Αθήνα στα Εξάρχειαπροσπαθώντας να χαθώ. Λίγο παρακάτω σε μια αλάνα που έχει μετατραπεί σε σημείο συνάντησης βρίσκω μια σουρεαλιστική ομάδα της Αθήνας. Συζητούν για τα άρθρα στήριξης προς τις κοινωνικές διαμαρτυρίες που πρόκειται να γράψουν και το πως θα πάει η νέα τους πειραματική παράσταση ποίησης.

– Δε θέλουμε να δρούμε για το ακροατήριο χωρίς αυτό, λένε οι σουρεαλιστές.

– Ζήτω! φωνάζω.

Ιστορικό

Το αναρχικό κίνημα στην Ελλάδα είναι νέο. Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Ελλάδα είχανε έναν εμφύλιο (1946-1949) και μία δικτατορία (1967-1974). Η αριστερά ήταν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα παράνομη. Προς τα τέλη του 20ου αιώνα δημιουργήθηκαν οι πρώτες αναρχικές ομάδες και οι πρώτες καταλήψεις έγιναν τη δεκαετία του 90 κυρίως στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Αλλά το κύμα των φοιτητικών καταλήψεων το 2005-06 ενάντια στις αλλαγές στην δομή του πανεπιστημίου διέδωσε τον αναρχισμό στο φοιτητικό κίνημα. Μετά το Δεκέμβρη 2008 ο αναρχισμός έγινε μαζικό φαινόμενο.

Το 2001 ιδρύθηκε η Αντιεξουσιαστική Κίνηση (Α.Κ.), κουρασμένοι από την απουσία δόμησης του αναρχικού κινήματος και εμπνευσμένοι από το βιβλίο του Μάρει Μπούκτσιν “Κοινωνικός αναρχισμός ή lifestyle αναρχισμός”. Έγιναν οργανώσεις σε 7 πόλεις και βασίστηκαν στις ανοιχτές συνελεύσεις. Η εφημερίδα τους Βαβυλωνία που διανέμεται δωρεάν και τυπώνεται σε 12.000 αντίτυπα, μόλις έγινε εβδομαδιαία από μηνιαία που ήταν πριν.

Η Ελλάδα από την περίοδο της χούντας ως τον 20ο αιώνα έχει μια παράδοση ομάδων αντάρτικου πόλης οι οποίες κάνουν βομβιστικές ενέργειες εναντίον θεσμικών αρχών και πρεσβειών. Η δράση τους μειώθηκε κατά τη δεκαετία του ’00 αλλά έχει ανέβει ξανά μετά τον Δεκέμβρη του 2008. Οι δυο νεότερες και πιο γνωστές ομάδες είναι ο “Επαναστατικός Αγώνας” και η “Σέχτα Επαναστατών”.

link: http://blog.stigalaria.org/2010/10/19/souhdiko-afierwma/

αναδημοσίευση

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s